Văn hóa - Lễ hội
 
Thảo luận: 0 Số lần đọc: 2859
Nhà sàn của người K’ho ở Lâm Đồng

Nhà ở của người K’ho có hai dạng: nhà sàn và nhà sạp. Ngày nay những mô hình nhà sàn cao đã có nhiều chuyển biến sang nhà sàn thấp, đến nhà trệt và mái làm bằng tôn rất phổ biến trong buôn làng của người K’ho.


 

Sự biến đổi của nhà sàn truyền thống

Trước đây, nhà sàn truyền thống, cổ xưa nhất của người K’ho cũng giống như nhà sàn của người Mạ, được làm từ các loại vật liệu: tre, nứa, lá. Cột và các thanh gác sàn bằng gỗ tròn, vách và cửa làm bằng phên. Sàn gác một lớp cây lồ ô để tròn, bên trên trải lồ ô đập giập, mái lợp lá mây hoặc cỏ tranh kết tấm.

Đến giai đoạn cận đại người K’ho đã sớm chuyển từ nhà sàn bằng phên, tre, lá sang kiểu nhà sàn ván. Nhà sàn của người K’ho ở giai đoạn này vẫn sử dụng chủ yếu các vật liệu bằng loại gỗ tròn bóc vỏ (để làm cột, lan can, cầu thang), ván vách được làm bằng gỗ xẻ chưa có sự bào chuốt, mái vẫn lợp bằng lá mây kết tấm. Nó khác nhiều so với nhà sàn hiện đại của người K’ho mà hiện nay vào các buôn làng chúng ta vẫn còn bắt gặp. Nhà sàn hiện đại thì cột chủ yếu được làm bằng gỗ xẻ: Cột vuông, vì kèo, lan can, cầu thang cũng được làm bằng gỗ xẻ có góc cạnh, ván thưng buồng đã được bào chuốt và đặc biệt mái nhà đã được lợp tôn thay cho lá mây hoặc cỏ tranh.

Không gian bài trí bên trong

Bước vào nhà của người K’ho chúng ta sẽ thấy sát bên vách phải nhà là buồng bố mẹ, bên vách trái là buồng con gái (người K’ho theo mẫu hệ nên chỉ có con gái mới ở với bố mẹ). Phần không gian ở giữa nhà là nơi bài trí chính của người K’ho (đây cũng có thể gọi là không gian thiêng).

Chính giữa nhà (sát vách trong) là bàn thờ để cúng Giàng. Sát vách dưới bàn thờ là một giàn chóe tròn và cồng chiêng. Bên dưới sàn để một hàng chóe lớn. Tiếp theo là bộ Nhồng Ôi và Jroong Klừng. Hai vật này được làm trong dịp cúng lúa mới và lễ ăn trâu. Nó được dùng với ý nghĩa trang trí nhiều hơn là nghi lễ (Thường trên phần mâm gỗ của Jroong Klừng người ta hay đặt một bát tiết gà và một cái lông gà dùng để phết vào trán những người có mặt trong buổi lễ để làm phép). Nhồng Ôi dùng để trang trí và để vắt các tấm thổ cẩm nhằm khoe sự giàu có của chủ nhà.

Cây nêu rượu cần được đặt ở giữa nhà cạnh bếp tiếp khách. Cây nêu được làm và trang trí rất công phu. Màu đen họ dùng than củi, màu đỏ họ dùng máu trâu bôi vào để mời gọi thần linh. Trên cây nêu trang trí hình chiêng, hình cối giã gạo, hình chim, chân cây nêu trang trí hình mặt người.

Buồng cha mẹ thường được bố trí ở bên phải nhà và bài trí khá đơn giản. Trước đây họ chỉ trải chiếu nằm trên sàn, thường chiếu được trải nằm xong lại cuộn tròn gác treo bên vách. Tấm đắp, quần áo thì có một giàn lửng bằng lồ ô để gác lên. Ná và ống tên treo trên vách ngay đầu nằm của người đàn ông. Bởi họ cho rằng nếu để ở chỗ khác thì sẽ mất thiêng, không săn được thú rừng.

Người K’ho theo mẫu hệ nên chỉ có con gái mới ở với bố mẹ, sau khi trưởng thành người con gái chọn một chàng trai ưng ý và tổ chức “bắt chồng”: Mang lễ vật sang nhà trai làm đám cưới và đưa chàng trai về nhà ở hẳn cùng bố mẹ mình. Buồng của con gái cũng được bài trí tương tự như buồng của cha mẹ, ngoài ra còn có thêm vài vật dụng như chiếc gùi hoa, gùi có nắp để các đồ dùng riêng tư của cô gái.

Bếp khách thường được đặt ở xế bên trái cửa ra vào gần với cây nêu rượu cần, nó được dùng để sưởi ấm cho khách và cả nhà. Bếp khách cũng là không gian để tiếp khách, sinh hoạt hội tụ những người trong gia đình sau một ngày lao động mệt nhọc.

Bếp nấu ăn thường được bố trí lùi sâu vào phía bên phải hoặc bên trái nhà cách xa không gian thiêng. Bên trên có giàn bếp bằng tre để hong thịt, thức ăn, hạt giống và các vật dụng cần hun khói như gùi, rổ, rá, cán xà gạt...

Khi còn sinh hoạt chung trong nhà dài thì người K’ho đặt cả bếp khách lẫn bếp nấu chung trong nhà ở nhưng khi tiến lên nhà sàn ván với từng gia đình riêng lẻ thì bếp nấu đã được chuyển ra nhà bếp ở bên hông nhà lớn.

Cũng giống như nhà người Mạ, các vật dụng gia đình và công cụ sản xuất đều được cài cắm vào các khe ván hoặc xếp gọn vào vách ngoài của ngôi nhà.

 Hiện nay trong các buôn làng của đồng bào dân tộc bản địa ở Lâm Đồng nói chung và người K’ho nói riêng, những ngôi nhà sàn truyền thống không còn nhiều. Đặc biệt cách bài trí bên trong cũng đã thay đổi cùng với những vật dụng mới do ảnh hưởng của sự giao lưu văn hóa và sự du nhập của các tôn giáo. Vì vậy, chính quyền địa phương cần sớm có những giải pháp cụ thể, thích hợp để bảo tồn những giá trị văn hóa đặc trưng của dân tộc trong thời hiện đại để vừa có thể gìn giữ được bản sắc vừa khai thác, phát triển du lịch.
 

Theo: http://www.dulichvn.org.vn/index.php?
Nguồn: LangvietOnline

 
Tiêu đề
 
 
Bạn vui lòng đăng nhập để gửi thảo luận Đăng nhập
Các bài khác
   Festival văn hóa ẩm thực Việt 2014: Cuộc hạnh ngộ của giới đầu bếp cùng du khách
   Festival Văn hóa ẩm thực Việt 2014
   Lễ hội ẩm thực “Hương quê” - Quảng Bình
   Lễ hội hoa cúc rực rỡ ở Quảng Ninh
   Sắp có lễ hội đường phố Sa Pa
   Các lễ hội văn hóa không thể bỏ qua vào tháng 10
   Dập dìu những điệu xòe Thái Mường Lò
   Lễ hội Nho và Vang quốc tế 2014 tại Ninh Thuận
   Ninh Thuận rộn ràng lễ hội Kate Chăm
   Văn hóa uống rượu ở vùng Cao nguyên đá

Quay về Lên trên
Thắng cảnh miền Bắc
Miền Nam quê tôi
Đơn vị tài trợ
Liên hệ :
Ms Trang
ĐT: 0937 076 819
 
Shop Online
Đón chào nắng mai
Này cô bé hay ngủ ngày, dậy dậy thôi để đón chào một ngày nắng mới, dậy dậy thôi để đón chào một niềm vui mới.
Tranh sơn mài
Mã Sản Phẩm: LPa016B
Thì thầm
Sản phẩm gồm 40 bông hồng đỏ, 20 bông hồng phấn, 10 bông hồng kem, hoa sao vàng. Thích hợp tặng cho bạn gái
Bánh cổ truyền dân tộc
Bánh đậu xanh Huế , bánh khô mè Quảng Ngãi , bánh phục linh Đà Nẵng ,bánh đậu xanh Hải Dương
Rượu Sim Sơn Phú Quốc (29Vol)
Rượu Sim Sơn Phú Quốc (29Vol) có vị ngọt, thanh và được chiết xuất từ tinh chất trái sim.


Địa Danh giới thiệu
Hà Tiên, nơi hội tụ những danh lam thắng cảnh hoang sơ đầy quyến rũ. Đi từ Rạch Giá xuống Hà Tiên, du khách đi qua hàng chục cảnh đẹp. Một vùng biển, núi tuyệt vời giữa chốn địa đầu biên giới Tây Nam với hơn 8.000 ha phố biển và 20 cây số bãi bờ thơ mộng.
Hà Tiên đệ nhất miền Tây
Mặt trời chưa xuất hiện cho dù lúc này đã gần 6 giờ sáng, trên mặt sông Sài Gòn, hơi nước mờ ảo lan toả cùng không khí mát rượi của buổi sớm khiến cả nhóm tận hưởng khí trời một cách thích thú, Sài Gòn đang dần lùi xa.
Nơi rừng biển hội tụ - Cần Giờ
Từ khóa tìm kiếm
Trang chủ   |      Giới thiệu   |    Chính sách   |   Đăng ký    |    Diễn đàn   |     Quảng cáo   |     Sơ đồ website   |     Liên kết   |   Liên hệ
Copyright © 2007- 2010  Vietbalo.vn.  All rights reserved
Giấy phép Số 547/GP-CBC do Cục Báo Chí, Bộ Văn Hóa- Thông tin cấp ngày 05/12/2007
Ghi rõ nguồn "Vietbalo.vn" khi phát hành lại thông tin từ website này