Robert Reid đã viết hơn một chục đầu sách hướng dẫn du lịch (Guidebook) cho nhà xuất bản danh tiếng Lonely Planet. Mới đây ông đã đưa lên mạng một chỉ nam hướng dẫn du lịch về Việt Nam. Nhân Festival nghề truyền thống lần thứ tư với chủ đề “bếp việt trong vườn Huế” diễn ra tại Huế từ ngày 30/4 đến 3/5,xin giới thiệu bài hát về món ăn Huế của Robert Reid.

Có một số vị khách tôi gặp khi họ đang hành trình từ Bắc tới Nam hoặc từ Nam tới Bắc của Việt Nam đã không ghé lại Huế,một thành phố còn im ắng ở khoảng nửa trên thon thả của sứ sở này. Họ đã bỏ qua sự hấp dẫn nhất của Huế - chẳng phải là lăng mộ của các vị vua trên đồi nhìn xuống dòng sông hương hay Hoàng thành từng trúng bom trong chiến tranh mà là món ăn. Riêng tôi luôn gắng đưa Huế vào bất kỳ chuyến trở lại Việt Nam nào. Vốn nỗi tiếng với nhịp sống chậm rãi, chùa chiền và những cơn mưa dầm, Huế là kinh đô của Việt Nam dưới thời nhà Nguyễn (1802 - 1945). Trong giai đoạn đó, nhiều ông vua dành hết thời gian để làm thơ, sinh con đẻ cái (Minh Mạng có tới 102 bà vợ và số con còn nhiều hơn), hay để thiết kế những di sản kiến trúc của chính họ, đặc biệt là lăng mộ của họ.

Các ông vua còn cầu kỳ về mặt ẩm thực. Dưới triều đại của họ, các đầu bếp bận tâm tính toán những bữa ăn luôn phải thay đổi món cho vua, có bữa tới 52 món. Hầu hết các món ăn ấy có nguồn gốc dân dã bên ngoài hoàng cung (ước chừng món ăn Huế chiếm đến 1.400 trong tổng số 1.700 món ăn Việt). Bạn không thể tìm thấy nhiều món ấy bên ngoài xứ Huế, kể cả trong các nhà hàng Huế ở Sài Gòn hay Hà Nội, nhưng di sản ẩm thực ấy vẫn tồn tại ở các hàng quán gia đình trên đường phố Huế.

Ăn sáng với nhiều người Huế có nghĩa là một tô cơm hến thật cay và giòn lạ thường, với cơm nguội và những con hến sông nhỏ xíu (chỉ bằng đầu bút chì), đậu phộng, bì heo, hành lá, rau thơm, tiêu, mắm ruốc. Tôi từng được người dân địa phương cảnh báo cùng lúc với động tác ôm bụng, nhăn mặt của ông: “Người ngoại quốc không thể nào ăn món ấy. Họ sẽ đau bụng. Cả người sống ở Sài Gòn và Hà Nội cũng vậy”. Tôi đã ăn một bụng cơm hến và cảm thấy ngon. Nó không quá tanh và cũng không cay hơn một số món dễ ăn của ẩm thực Thái Lan. Với chỉ mười ngàn đồng (45 cent) một tô tại quán bà Hoa (trên đường Trương Định), người đã giúp tôi trộn tô cơm khi tôi còn lung túng không biết làm thế nào, thật khó để bỏ qua một cơ hội như vậy. Tôi chẳng tìm đau khác có món cơm hến này.

Bún bò Huế là một trong những mặt hàng nỗi tiếng nhất của thành phố này và là một trong vài món được đưa vào thực đơn cuối tuần ở các nhà hàng Việt Nam tại Mỹ…Tôi được nghe đi nghe lại rằng nơi ăn bún bò ngon nhất thành phố này là quán Bún Bò Huế (số 17 đường Lý Thường Kiệt). Giống như những hàng quán bình dân khác tôi từng đến, đó là một khoảng sân với những cái bàn nhôm và rác vứt thẳng xuống sân. Những tô bún được chuẩn bị sẵn, chỉ việc gọi, ngồi xuống và chờ (cũng chỉ hơn mười ngàn đồng).

Ảnh: Internet

Huế có nhiều tín đồ đạo Phật hơn bất cứ nơi nào khác và cũng là nơi có nhiều vị tăng nổi tiếng nhất…Huế cũng là nơi có các món chay phát triển hơn bất kỳ nơi nào khác tại đất nước này. Những quán cơm chay có mặt khắp nơi trên  bên bờ sông và các ngõ ngách của Huế. Nổi tiếng nhất đồng thời là địa chỉ khách du lịch ba lô trên Huế nằm lòng là nhà hàng Tịnh Tâm ở 24 đường Chu Văn An, do một gia đình Phật tử trông coi, phục vụ những món “giả” chay, như món “nai” nướng lá chanh tiệt diệu, với giá chỉ chưa đến 40 ngàn đồng (1,6 USD) hay món xa lát bánh “tôm” giá mười ba ngàn đồng (60 cent) thu hút thực khách là các nhà sư và những ai mang theo mình cuốn Lonely Planet.

Sức mạnh của những sách guidebook Lonely Planet và Routard từ lâu đã được biết đến ở góc hai con đường Đinh Tiên Hoàng và Trần Hưng Đạo, bờ Bắc sông hương gần Hoàng thành, nơi có hai nhà hàng luôn đông du khách nước ngoài (và cả dân địa phương). Cả hai chào đón du khách bằng những món Huế với giá rẻ, và họ có thể đi bộ đến quán sau khi đi thăm Tử Cấm thành. Với tôi quán Lạc Thiện nguyên gốc ngon hơn một chút. Quán bán bánh khoái, chưa tới mười ngàn đồng (40 cent) một cái, một thứ pancake làm bằng tôm và chấm tương và món (khoái khẩu hơn) nem lụi, một thứ xa lát tôm thơm ngon bạn tự cuốn với bánh tráng, chấm nước mắm có đồ chua. Nem lụi có thể chế biến với rau, thịt bò hay thịt gà, có giá khoảng hai mươi lăm ngàn đồng (1,25 USD) một phần ăn.

Ảnh: Internet

Xa hơn (cũng vắng vẻ hơn) là cung An Định , nơi bán món bánh bèo cỡ một miếng nhai, bánh ướt và bánh nậm – những biến thể khác nhau của loại bánh bột gạo được phủ tôm cháy  và gói trong lá chuối. Với giá chưa tới mười ngàn đồng (40 cent) một phần ăn, thật dễ dàng để nếm tất cả các thứ bánh này.

Ảnh: Internet

Huế không có nhiều nhà hàng sành và chuyên món ăn Âu, chung quy chỉ có ở các khách sạn bậc cao. Trừ một ngoại lệ là vườn Ý Thảo (số 3 đường Thạch Hãn), một biệt thự kiểu Pháp trong Thành nội, cách Hoàng thành không xa về phía Tây Bắc.Ý Thảo thích hợp với những bữa ăn theo phong cách cung đình, với một số món ngon, có giá khoảng 170 ngàn đồng (8 USD)/người. Món khai vị quen thuộc ở Ý Thảo là món trứng cuốn bày trên đĩa tỉa bằng rau quả hình chim công thật đẹp. Đó là một nhà hàng ngon và luôn bận rộn với những nhóm khách đi theo tour, song để có món ngon thật sự - như dân bản địa đang có được – bạn phải tới nơi “ nghèo mà sang” như cách dân Huế nói. Địa điểm giản dị, giá rẻ, ăn ngon.

Bài: Lê Bản
Theo: DNSGCT