Khoảng vào nửa đầu thế kỷ 17, nhiều tộc ở Thanh Hóa như tộc Huỳnh Bá, Nguyễn Văn đã chọn vùng đất này để lập nghiệp. Lúc đó làng Non Nước thuộc địa bàn xã Quán Khái, huyện Hòa Vang, xứ Quảng Nam. Trong số các tộc di cư đến thì có tộc Huỳnh Bá đã có nghề làm đá gia truyền. Tiền hiền của tộc là ông Huỳnh Bá Quát đã chủ ý chọn vùng đất có năm ngọn núi cẩm thạch này định cư nhằm có điều kiện phát huy tay nghề điêu khắc đá, để có thể tìm kiếm một cuộc sống ổn định.
Trong những ngày đầu, sản phẩm từ nghề đục đẽo đá còn rất đơn giản, chỉ đáp ứng cuộc sống hàng ngày của cư dân quanh vùng. Đó là đục, đẽo bia mộ, cối xay, cối giã, làm chì phục vụ việc đánh bắt cá cho bà con ven biển. Những người thợ hành nghề xem đây chỉ là nghề phụ, làm lúc nông nhàn, mùa màng rảnh rỗi. Mục đích chính là tăng thêm thu nhập. Đến đầu thế kỷ 19 số hộ làm đá tăng lên khoảng mười gia đình nhưng sản phẩm vẫn không có gì thay đổi.
Trong thời gian này, nhiều người thợ đã được tuyển ra kinh đô Huế để phục vụ cho việc xây dựng kinh đô, lăng tẩm. Trong số đó có ông Huỳnh Bá Triêm, sau được triều đình Huế phong hàm Cửu phẩm. Sản phẩm đá mỹ nghệ đầu tiên của ông Triêm là bộ ấm trà. Đây là một bước khởi đầu rất quan trọng, mở ra một giai đoạn mới trong nghề điêu khắc đá đó là mở rộng thay đổi mẫu mã sản phẩm truyền thống. Sản phẩm đá ngoài việc phục vụ nhu cầu sản xuất còn phục vụ nhu cầu trang trí, tiêu dùng và thờ cúng. Nhiều loại hình sản phẩm mới ra đời như: long, li, qui, phụng, kỳ lân, sư tử, đĩa đá, bình cắm hoa, đĩa, mặt ghế ngồi, chận giấy...
Qua nhiều giai đoạn thăng trầm, đến nay làng đá Non Nước đang đi vào thời kỳ hưng thịnh nhất với hơn 400 hộ sản xuất và hàng nghìn lao động. Hầu hết các đoàn khách du lịch từ Bắc chí Nam, khách Việt Nam cũng như khách nước ngoài khi đến thăm Đà Nẵng, Hội An đền ghé thăm làng đá Non Nước.
Sự phát triển du lịch của phố cổ Hội An cũng đã đưa một số người thợ điêu khắc tìm đến với hy vọng có thể tìm được chổ đứng cho cuộc mưu sinh. Trong số những người thợ này có người xuất thân từ điêu khắc đá, có người từ điêu khắc gỗ chuyển sang. Do điều kiện sản xuất và nhu cầu của khách du lịch, sản phẩm chủ yếu của họ là đồ lưu niệm nhỏ như: hộp nữ trang, con dấu, tượng người, các loại thú vật như: rùa, chó, mèo, gấu...
Say mê vẻ đẹp của sản phẩm đá Non Nước cũng như trình độ điêu luyện của các người thợ khắc đá, nhiều khách du lịch nước ngoài đã mua và đặt hàng lên đến hàng chục ngàn thậm chí cả trăm ngàn đô la Mỹ. Nhiều cửa hàng mỹ nghệ lớn ở Sài Gòn, Hà Nội là bạn hàng thường xuyên của làng đá. Tay nghề của người thợ theo chân các sản phẩm bay xa đến nhiều nước trên thế giới. Và kết quả là nhiều thợ đá Non Nước được mời đến nhiều nước như New Zealand, Đan Mạch, Đài Loan, Pháp... để trùng tu và xây dựng các công trình bằng đá
Sản phẩm đá cũng dần thay đổi. Những sản phẩm mỹ nghệ nhỏ thay bằng những bức tượng lớn dùng để trang trí vườn, trong nhà; những bức tượng thần thánh được thờ phụng trong chùa, nhà thờ; những bức tượng các danh nhân được đặt trong viện bảo tàng, công viên... Sản phẩm đá Non Nước đã thật sự lên ngôi!
Theo myhuongtravel.com/