Cách Hà Nội khoảng 70km, quần thể di tích Côn Sơn thuộc huyện Chí Linh, tỉnh hải Dương nhiều năm qua luôn là một trong những điểm du xuân quyến rũ bậc nhất ở miền Bắc. với phong cảnh non nước hữu tình và hệ thống kiến trúc cổ xinh đẹp, nơi đây sẽ mang lại cho du khách những cảm xúc thú vị đầu năm.

Côn Sơn bao gồm cả núi Kỳ Lân và núi Ngũ Nhạc liền kề vốn là một trong ba trung tâm của thiền phái Trúc Lâm vào thời Trần (Côn Sơn, Yên Tử, Quỳnh Lâm), thắng cảnh này cũng lại tiếp giáp với dãy núi Phượng Hoàng và núi Rùa tạo thành một vùng đất quần tụ đủ tứ linh, ngũ nhạc, lục đầu giang. Địa thế đó đã tạo nên một vùng danh sơn huyền thoại với những di tích cổ kính, gắn liền với thân thể, sự nghiệp của hai vị anh hung Trần Hưng Đạo và Nguyễn Trãi, cùng với nhiều danh nhân văn hóa của dân tộc như Trần Nguyên Đán, Pháp Loa, Huyền Quang… Côn Sơn cũng là nơi mà văn hóa Phật giáo, Nho giáo và Lão giáo mang bản sắc văn hóa Việt đã cùng tồn tại và phát triển qua nhiều thế kỷ. Tất cả đều để lại dấu ấn qua mỗi công trình xây dựng, qua từng chi tiết kiến trúc, chạm khắc, qua các bia đá, tượng thờ, hoành phi, câu đối và qua các tầng văn hóa dưới lòng đất khi khai quật khảo cổ học. Di sản văn hóa phi vật thể quý giá ở Côn Sơn chứa đựng trong sách vở, trong các truyền thuyết còn lưu, trong các nghi thức cúng tế, trong các hoạt động lễ hội vô cùng phong phú.


Chùa Côn Sơn hay còn gọi là chùa Hun, tọa lạc ở ngay dưới chân núi Côn Sơn, có từ trước thời Trần. vào đời Lê, chùa được trùng tu và mở rộng rất nguy nga đồ sộ. Trải qua biến thiên về lịch sử và thời gian, chùa Côn Sơn ngày nay chỉ còn là một ngôi chùa nhỏ ẩn mình dưới tán lá xanh của các cây cổ thụ. Chùa được kiến trúc theo kiểu chữ công gồm Tiền đường, Thiên hương, Thượng điện. Thượng điện thờ Phật, có nhựng tượng Phật từ thời Lê cao 3m. Phía sau chùa là nhà Tổ, có tượng ông bà Trần Nguyên Đán, hai pho tượng của Nguyễn Trãi và Nguyễn Thị Lộ. Sân chùa có cây sứ 600 tuổi, bia Thanh Hư động có từ giữa thế kỷ XIV với những nét chữ còn nguyên vẹn của vua Trần Duệ Tông.

Từ chùa Côn Sơn du khách leo khoảng 600 bậc đá giữa rừng thong xanh um là đến đỉnh núi Côn Sơn cao 200m. Đỉnh là khu đất bằng phẳng, ở giữa có một phiến đá khá rộng, tục gọi là Bàn Cờ Tiên một Vọng Lâu đình xinh đẹp với kiểu mái ngói cổ hai tầng cong vút. Đứng từ đây, du khách có thể nhìn bao quát cả một vùng rộng lớn.


Những điểm đến thú vị khác trong quần thể là đền Nguyễn Trãi bề thế, suối Côn Sơn nước trong veo và Giếng Ngọc huyền thoại. Giếng Ngọc nằm ở sườn núi Kỳ Lân, bên phải là lối lên Bàn Cờ Tiên, phía dưới Đăng Minh Bảo Tháp. Tương truyền đây là giếng nước do Thiền sư Huyền Quang được thần linh  báo mộng ban cho chùa nguồn nước quý. Nước giếng trong vắt, xnah mát quanh năm, uống vào thấy khoan khoái dễ chịu. Bên suối Côn Sơn có một phiến đá gọi là Thạch Bàn. Từ chân núi đi theo lối mòn có kê đá xuống phía chân núi có một tảng đá lớn , mặt phẳng và nhẵn nằm kề ven suối gọi là Thạch Bàn lớn. Tương truyền khi xưa Nguyễn Trãi lấy làm “chiếu thảm” nghỉ ngơi, ngắm cảnh, làm thơ và suy tư việc nước.


Với khung cảnh non xanh nước biếc. Côn Sơn ở thời đại nào cũng thu hút nhiều trí thức, văn nhân, những nhà văn hóa đến thăm, tìm cảm hứng sáng tạo. Không gian tĩnh lặng đậm chất Thiền nơi đây xứng đáng để làm chốn vân du, ẩn dật và tu tâm dưỡng tính của các bậc danh nhân tiêu biểu cho tâm hồn, khí phách, tinh hoa văn hóa Việt Nam ở nhiều giai đoạn lịch sử khác nhau.