Buôn Ma Thuột xưa được coi là vùng rừng thiêng nước độc, nơi mà những người không phải dân địa phương này đều ngại đặt chân đến. Cũng tại mảnh đất hoang sơ này, với những toan tính về quyền lực, vào năm 1900, người Pháp đã xây dựng lên một nhà lao dùng để giam tù chính trị tại đây. Dựa vào ưu thế về việc giam giữ tù tại đây vì là vùng đất hoang vu, khí hậu độc địa, ít người lui tới, sự khác biệt về ngôn ngữ văn hóa với người dân tộc Ê Đê tại đây, người Pháp quyết định mở rộng nhà lao này.
Nhà đày Buôn Ma Thuột không những là chứng tích về tội ác của bọn Đế quốc - thực dân mà nó còn là trường học lớn đào tạo và rèn luyện nên những chiến sĩ cách mạng kiên cường của cách mạng Việt Nam như : Hồ Tùng Mậu, Phan Đăng Lưu, Nguyễn Chí Thanh, Tố Hữu, Hồng Chương, Bùi San, Trần Văn Quang, Ngô Đức Đệ và biết bao nhiều người con ưu tú của mọi miền Tổ quốc.
Năm 1930, Nhà Lao này được mở rộng và xây dựng kiên cố thành nhà đày Buôn Ma Thuột. Người ta không gọi là nhà tù Buôn Ma Thuột, vì tù nhân đều là các chiến sĩ cách mạng không thể thi hành án, nên vì thế mà cái tên Nhà Đày mới xuất hiện. Nhà đày được xây dựng trên một mô đất rộng khoảng 2 hecta, trong đó bao gồm 6 lao, mỗi lao chứa khoảng 100 tù nhân. Ở giữa là một sân rộng khoảng 1 ha. Ngoài ra, còn có các công trình phụ khác như nhà bếp, nhà ăn, nhà làm việc...
Giờ đây, đến thăm nhà lao Buôn Ma Thuột, các bạn sẽ nhìn thấy những chứng tích tội ác của bọn thực dân Pháp. Qua đó, bạn có thể hình dung lại toàn bộ nhà đày Buôn Ma Thuột với chế độ cai trị khắc nghiệt và tàn bạo chẳng khác nào địa ngục của bọn thực dân Pháp. Nhà đày Buôn Ma Thuột có vai trò đặc biệt quan trọng trong cuộc vận động cách mạng tháng tám ở Đăk Lăk, những chiến sĩ cộng sản ở Nhà Đày đã trở thành những người gieo hạt mầm cách mạng vào mảnh đất cao nguyên đất đỏ này.
|
Năm tháng đã qua đi, nhưng những dấu ấn ấy như còn in rõ vào tâm trí của mỗi người. Khi đặt chân đến đây, những dấu tích còn lại của chứng tích tội ác, nhìn lại những chiếc cùm các bạn cũng sẽ thấy đau lòng, bồi hồi xúc động và càng khâm phục những chiến sĩ cộng sản kiên cường không sợ hi sinh, quyết tâm chiến đấu và đã chiến thắng kẻ thù góp phần giải phóng dân tộc thoát khỏi đêm mờ nô lệ. Với tất cả những dấu ấn lịch sử của dân tộc và cả những người đã từng có mặt tại nhà đày này. Năm 1980, nhà đày Buôn Ma Thuột đã được Nhà nước công nhận là di tích lịch sử.
Hiện nay, nhà đày bị xuống cấp nặng nề, song tỉnh Đăk Lăk đã và đang từng bước đầu tư kinh phí để trùng tu lại, đưa di tích trở thành một địa chỉ giáo dục cho thế hệ trẻ hãy sống xứng đáng với quá khứ hào hùng của cha anh để lại trên vùng đất Buôn Ma Thuột cháy bỏng này. Giờ đây, Nhà Đày Buôn Mê Thuột hân hoan chào đón du khách đến tham quan, cảm nhận và chia sẻ sự đau khổ của những chiến sĩ, người dân hào hùng của vùng đất này ngày xưa.
Vietbalo - Tổng hợp